Een lucht is niet altijd blauw

Ans Breetveld
28 apr
3 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 30 apr

Ik herinner me hoe ik als twintiger in een bos in Drenthe wandelde, met een camera om mijn nek. Hoe ik het bos mooi op de foto kon zetten, wist ik niet. Ik vond het bos prachtig, maar zodra ik mijn camera erop richtte zag ik een donkere warboel aan stammen en bladeren. Een chaos, zag ik. Waarom vond ik het bos eigenlijk zo mooi?

Inmiddels heb ik anders leren kijken, door een opmerking van een docent. Ik zie compositie. Licht: mysterieus, zacht of fel. Kleuren: allerlei groenschakeringen in de zomer, oranje, geel en bruin in de herfst, grijsblauw in de winter. Lucht en zon door de bladeren: blauw, oranje, geel, roze of lila. Richting: het pad volgen, een sloot of een lijn langs een tak.

Vanaf mijn kindertijd vond ik het moeilijk om bomen te tekenen. Moeilijker dan portretten van mensen. Grillige takken. Takken die kronkelen of naar boven of naar beneden buigen, zich vertakken in steeds dunnere twijgjes. De verdeling van bladeren, licht en schaduw.

Een bos is in verschillende omstandigheden iedere keer anders. Bomen hebben hun eigen karakter. Hoe ouder, hoe prachtiger. Hun grilligheid. Hun bloei. Hun blad. Gladde stammen, ruwe basten. Gebroken takken. Holen waar vogels of andere dieren in schuilen.

Wat me hielp om naar bomen te kijken was om een jaar van een hoveniersopleiding te volgen. Ik leerde bomen herkennen. Niet alleen een stam met takken. Het blad veervormig, handvormig, rond of gelobd. Naalden in bosjes of naalden verspreid. KTO is een term die ik nooit zal vergeten voor de aanzet van takken: kruisgewijs tegenover elkaar. Of gewoon tegenover elkaar, waar geen speciale term voor was.

Tegenwoordig loop ik soms door een mistig bos, in de duinen, vlak bij mijn huis, met de camera van mijn telefoon. Achter elkaar schiet ik foto’s. Ik passeer wandelende mensen die strak voor zich uitkijken. Zal ik ze wijzen op het mooie, het prachtige? Op het licht? Op het mysterie?

Ik doe het niet. Ze lijken op te gaan in gesprekken met medewandelaars, hun hond of in hun gedachten. Hopelijk zijn ze er op een dag aan toe om wel om zich heen te kijken.

Van sommige van mijn foto’s maak ik een tekening of een aquarel. Ik hoop dat ze uitnodigen om de schoonheid van het bos en van bomen te zien.

Ruim dertig jaar geleden was Dirck Nab mijn schilderdocent. Terwijl ik een papaverveld met een blauwe lucht erboven schilderde, merkte hij op dat een lucht niet altijd blauw is. Ik mengde toen wat geel door het blauw en er ontstond een dreigende onweerslucht die het schilderij veel spannender maakte.

Tientallen jaren later kwam ik de docent weer tegen. Ik vertelde hem dat zijn opmerking me was bijgebleven en dat ik sindsdien altijd naar kleuren van luchten kijk. Aan zijn lach zag ik hoe blij het hem maakte.

Want inderdaad, luchten zijn lila, oranje, roze, grijs, geel, wit, groen, zwart of blauw.

Welke kleuren zie jij in de lucht?